Çanakkale Şehitlik Anıtı’nı Kim Yaptı?
Yaşadığınız şehri düşünün. Özellikle sabahları yürüyüş yapıyorsanız, ya da günlük hayatın koşturmacasında bir yerlerde sıkışıp kalıyorsanız, karşınıza çıkan yapıları, heykelleri, anıtları fark eder misiniz? Ben mesela İzmir’de yaşıyorum ve bazı şeylere bakarken “Acaba bu ne zaman yapılmış, kim yaptı, nasıl yapmışlar?” diye düşünüyorum. Hani bir de insan bazen öyle anlar ya, mesela anıtları görmek ve anlamak için bir kitap okumanız gerektiğini düşünürsünüz. O yüzden ben de Çanakkale Şehitlik Anıtı’nı gördüm, tabii hemen “Bu kim yaptı?” diye sordum. Şimdi de bunu sizinle paylaşacağım.
Çanakkale Şehitlik Anıtı’nın Yapım Hikayesi
Bir zamanlar, düşünsenize, bir grup insan çıkıp dediler ki: “Arkadaşlar, Çanakkale’de o kadar çok kahramanlık var ki, her birini anmak için bir şey yapmalıyız.” Bu insanlar sadece tarihe tanıklık etmekle kalmayıp, aynı zamanda yüzlerce yıl sonra, 21. yüzyılda, orada ne olduğunu merak edenlere “Hadi bakın, işte burası!” diyebilmek için bir anıt yapmak istemişler.
Şimdi, belki benim gibi, “Yine ne anlatıyorsun?” diyenler olmuştur. Ama ne diyeyim? Ben de bazen böyle gaza geliyorum. Sonuçta her şeyin bir başlangıcı var, değil mi?
Mimar ve Şehitlik: Bir Araya Gelince
Çanakkale Şehitlik Anıtı’nı kim yaptı, diye sorarken, aklıma geliyor da, bazen bir şeyin değerini anlamak için o şeyin üreticisine bakmamız gerekiyor. Hani sabah kahvemi içerken bile “Bu kahveyi kim yaptı? Beni mutlu etmek için uğraşmış mı?” diye düşünüyorum. İşte aynı mantıkla, Çanakkale Anıtı da insanı etkileyen bir şey. Peki, bu büyük anıtı kim yapmış?
Birçok kişinin bilmediği bir detay var: Çanakkale Şehitlik Anıtı’nın mimarı, ünlü Türk mimar olan Ragıp Kamil. Ama Kamil Bey’in işini yapmak çok da kolay olmamış. Çünkü sadece bir anıt inşa etmek değil, 1915 Çanakkale Zaferi’nin o hüzünlü ve kahramanlıkla dolu havasını yansıtmak gerekiyormuş. Yani her taşı, her figürü bir anlamla donatmak!
Bir gün Ragıp Kamil, “Hadi ben de bir iş yapayım, bak bu anıtı yaparım, hem de çok güzel yaparım,” diye düşünmüş olabilir, kim bilir? Yani, bazen hayatta yapmamız gereken tek şey, “Hadi ben de bir şey yapayım” demek. Geriye sadece taşları yerleştirmek kalıyor.
Anıtın Yapımında Yaşananlar: Komik Bir Diyalog
Anıtın yapımında zorluklar olmuş. Düşünsene, o dönemde teknoloji şimdiki gibi hızlı değildi. Anıtın inşası, planlaması, taşınması, derken her şey zaman almış. Ragıp Kamil’in bir gün arkadaşına durumu anlatırken söylediklerini duydum gibi oldum:
Ragıp: “Abi, anıtı yapıyoruz ama bir türlü taşları zamanında getiremiyoruz. Vay be, eski zamanlarda böyleymiş işte! Tabi bizim de eski zamanlardan fazla farkımız yok.”
Arkadaş: “Eee, ama sonuçta bir şeyleri başardınız. Çanakkale’ye hep gidiyoruz işte, gelip bakıyoruz. Herkes sever bu anıtı!”
Ragıp: “Tabi ya, 100 yıl sonra anıtı yapmanın keyfini ben de çıkarırım. Şimdi ‘yapım süresi’ diye bir şey vardı değil mi? Bir hafta oldu, bir hafta!”
İşte bu, Çanakkale Şehitlik Anıtı’nın yapımında yaşanan minik komik diyaloglardan biriydi. Ama sonuçta, zorluklar ve mücadeleler hepsinin geride kalıp, o muazzam anıt ortaya çıkmış.
Çanakkale’yi Ziyaret Ettiniz Mi?
Şimdi, bazen farkına varmadan bu kadar büyük bir yapıtı takdir edemeyebiliyoruz. Fakat Çanakkale Şehitlik Anıtı’nı bir kere ziyaret ettiğinizde, oradaki atmosferi başka türlü algılamaya başlıyorsunuz. Hani o kadar büyük bir tarih, o kadar kahramanlık var ki, nereye baksanız bir hikâye buluyorsunuz.
Bir de Çanakkale’yi gezdiğinizde anıtın etrafında yürürken, sanki her taş birini anlatıyormuş gibi hissediyorsunuz. O kadar derin bir anlamı var ki, belki de görsel olarak basit ama anlam bakımından en büyük şeylerden biri bu anıt. Eğer ziyaret etmediyseniz, mutlaka gitmenizi öneririm. Ziyaret ettiğinizde ise aklınızda bir soru belirebilir: “Çanakkale Şehitlik Anıtı’nı kim yaptı?”
İç Ses: “Bir Anıt Daha Yapsam mı?”
Bazen kendi içimde “Bir anıt ben de yapsam nasıl olur?” diye düşünüyorum. Tabii ki yapmam ama şunu düşünüyorum: Hani bazen insan bir şeyleri başarınca “Bunu yapabilir miydim?” diye sorar. Belki de biz, o anıtların önünden geçerken, bir an için hayatımıza dair sorular soruyoruz. Kim yaptı? Nasıl yaptı? Gerçekten başarılı oldular mı?
İşte, bazen hayatımızda, her şeyi bir anıt gibi, üzerine bir anlam koyarak yapmaya çalışıyoruz. Çanakkale Şehitlik Anıtı’nı kim yaptı? Ragıp Kamil yaptı. Ama sonuçta her birimizin içinde bir anıt yapma arzusu var.
Sonuç: Anıtlar ve Düşünceler
Çanakkale Şehitlik Anıtı, sadece bir taş yığını değil, bir anlamın, bir tarihin yansıması. Kim yaptı? Ragıp Kamil yaptı. Ama sonuçta bu anıt, hepimizin tarihini, kahramanlıklarını ve mücadelelerini simgeliyor. Hani bazen hayat böyle; her şeyin arkasında bir insan var, ama sonunda bu insanın yaptığı şey, bizlere ilham veriyor. Çanakkale Şehitlik Anıtı da tam olarak böyle bir şey: geçmişin simgesi, bugünün hatırlatıcısı.
Her anıtın arkasında bir hikâye vardır, unutmayın.